
das Mundwerk
gęba
Potocznie i często żartobliwie: usta jako narząd mowy, zwłaszcza gdy ktoś dużo, głośno lub bezczelnie mówi.
Sein Mundwerk stand den ganzen Abend nicht still.
Jego gęba przez cały wieczór się nie zamykała.
gęba / mieć niewyparzoną gębę / mieć gadane
das Mundwerk, die Mundwerke
Wczytuję zapisany stan.

gęba
Potocznie i często żartobliwie: usta jako narząd mowy, zwłaszcza gdy ktoś dużo, głośno lub bezczelnie mówi.
Sein Mundwerk stand den ganzen Abend nicht still.
Jego gęba przez cały wieczór się nie zamykała.

mieć niewyparzoną gębę
Potocznie: mówić bezczelnie i bez większego liczenia się z innymi.
Du hast ein loses Mundwerk, wenn du so mit deiner Chefin sprichst.
Masz niewyparzoną gębę, skoro odzywasz się tak do swojej szefowej.

mieć gadane
Potocznie: umieć mówić zręcznie i szybko odpowiadać, a także wiedzieć, jak bronić się słowami.
Sie hat das Mundwerk am rechten Fleck und lässt keine freche Bemerkung unbeantwortet.
Ona ma gadane i nie pozostawia żadnej bezczelnej uwagi bez odpowiedzi.

nie umieć trzymać języka za zębami
Potocznie: nie umieć milczeć, mimo że byłoby to właściwe lub oczekiwane.
Obwohl wir Stillschweigen vereinbart hatten, konnte er sein Mundwerk nicht halten und verriet unseren Plan.
Mimo że uzgodniliśmy zachowanie tajemnicy, nie umiał trzymać języka za zębami i zdradził nasz plan.
| rodzaj | nijaki das |
|---|---|
| liczba mnoga | die Mundwerke |
| Genitiv | des Mundwerkes |
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| Nominativ | das Mundwerk | die Mundwerke |
| Akkusativ | das Mundwerk | die Mundwerke |
| Dativ | dem Mundwerk | den Mundwerken |
| Genitiv | des Mundwerkes des Mundwerks | der Mundwerke |
Rodzajnik zmienia się zależnie od przypadku; jest zaznaczony kolorem.
„Mundwerk” (gęba) składa się z „Mund” (usta) i „Werk” (dzieło). Słowo przedstawia usta jako rodzaj narzędzia lub „Apparat” (aparatu) do mówienia.
Sein Mundwerk brachte ihn schon mehrmals in Schwierigkeiten.
Jego gadanie już kilka razy wpędziło go w kłopoty.
Dla znaczenia „dużo lub bez przerwy mówić” szczególnie typowe jest stałe połączenie „das Mundwerk steht nicht still” (gęba się nie zamyka). Podmiotem jest „das Mundwerk” (gęba), często z zaimkiem dzierżawczym, jak w „ihr Mundwerk” (jej gęba).
Beim Abendessen stand ihr Mundwerk keine Minute still.
Podczas kolacji jej gęba nie zamknęła się ani na minutę.
Wyrażenia „ein loses Mundwerk haben” (mieć niewyparzoną gębę) używa się najczęściej jako zarzutu. Występuje ono z czasownikiem „haben” (mieć), a podmiotem jest osoba.
Er hat ein loses Mundwerk und beleidigt damit oft andere Leute.
On ma niewyparzoną gębę i często obraża innych.
„Das Mundwerk am rechten Fleck haben” (mieć gadane) to stałe wyrażenie z czasownikiem „haben” (mieć). Używa się go często jako pochwały, gdy ktoś w trudnej sytuacji szybko i trafnie odpowiada.
Unsere Sprecherin hat das Mundwerk am rechten Fleck und hatte in der Diskussion auf jede Frage sofort eine passende Antwort.
Nasza rzeczniczka ma gadane i podczas dyskusji od razu miała trafną odpowiedź na każde pytanie.
W wyrażeniu „sein Mundwerk nicht halten können” (nie umieć trzymać języka za zębami) „können” (móc) pełni funkcję czasownika modalnego, a „sein Mundwerk” (swoją gębę) jest dopełnieniem w Akkusativ. Tego wyrażenia często używa się, gdy ktoś zdradza sekret lub jakąś informację.
Er konnte sein Mundwerk wieder einmal nicht halten und erzählte alles weiter.
Znowu nie umiał trzymać języka za zębami i wszystko wszystkim opowiedział.
usta
„Mund” (usta) i „Mundwerk” (gęba) mogą podczas strofowania odnosić się do mówienia. „Mund” jest przy tym neutralnym określeniem, natomiast „Mundwerk” ocenia kpiąco sposób mówienia lub gadatliwość. W neutralnym poleceniu pasuje „Mund”, a gdy ktoś mówi bezczelnie lub bez przerwy, „Mundwerk” może wyrażać dodatkową negatywną ocenę.

Halt bitte dein Mundwerk und lass mich ausreden.
Zamknij, proszę, gębę i pozwól mi dokończyć.
Halt bitte den Mund und lass mich ausreden.
Proszę się zamknąć i pozwolić mi dokończyć.