
diktieren
dikte etmek
Başka birinin yazabilmesi için kelimeleri veya bir metni yavaş ve anlaşılır biçimde söylemek.
Die Lehrerin diktierte der Klasse einen Übungssatz.
Öğretmen sınıfa bir alıştırma cümlesi dikte etti.
dikte etmek / dayatmak
diktieren – diktierte – hat diktiert
Kayıtlı durumun yükleniyor.

dikte etmek
Başka birinin yazabilmesi için kelimeleri veya bir metni yavaş ve anlaşılır biçimde söylemek.
Die Lehrerin diktierte der Klasse einen Übungssatz.
Öğretmen sınıfa bir alıştırma cümlesi dikte etti.

dayatmak
Birine bir şeyi emretmek veya zorla kabul ettirmek; koşulları tek taraflı belirlemek.
Die Siegermacht diktierte dem besiegten Land die harten Friedensbedingungen.
Galip devlet, yenilen ülkeye ağır barış koşulları dayattı.

belirlemek
Bir şeyi büyük ölçüde belirlemek veya zorunlu kılmak.
Die Mode diktiert, welche Farben in dieser Saison angesagt sind.
Bu sezon hangi renklerin moda olacağını moda belirliyor.
| ich | diktiere |
|---|---|
| du | diktierst |
| er/sie/es | diktiert |
| wir | diktieren |
| ihr | diktiert |
| sie | diktieren |
| ich | diktierte |
|---|---|
| du | diktiertest |
| er/sie/es | diktierte |
| wir | diktierten |
| ihr | diktiertet |
| sie | diktierten |
| ich | habe diktiert |
|---|---|
| du | hast diktiert |
| er/sie/es | hat diktiert |
| wir | haben diktiert |
| ihr | habt diktiert |
| sie | haben diktiert |
| du | diktiere! diktier! |
|---|---|
| ihr | diktiert! |
| Sie | diktieren Sie! |
| ich | hatte diktiert |
|---|---|
| du | hattest diktiert |
| er/sie/es | hatte diktiert |
| wir | hatten diktiert |
| ihr | hattet diktiert |
| sie | hatten diktiert |
| ich | werde diktieren |
|---|---|
| du | wirst diktieren |
| er/sie/es | wird diktieren |
| wir | werden diktieren |
| ihr | werdet diktieren |
| sie | werden diktieren |
| ich | diktiere |
|---|---|
| du | diktierest |
| er/sie/es | diktiere |
| wir | diktieren |
| ihr | diktieret |
| sie | diktieren |
Dolaylı anlatımda kullanılır.
| ich | diktierte |
|---|---|
| du | diktiertest |
| er/sie/es | diktierte |
| wir | diktierten |
| ihr | diktiertet |
| sie | diktierten |
Dilekler ve “würde” ile kurulan cümleler için kullanılır.
| mastar | diktieren |
|---|---|
| zu ile | zu diktieren |
| Partizip I | diktierend |
| Partizip II | diktiert |
“Diktieren”, “das Diktat” (dikte edilen metin) ve “der Diktator” (emirler dayatan kişi) isimlerinin temelidir. Bu kelimelerin hepsi söyleme veya emretme fikrini paylaşır.
In der Schule mussten wir oft ein Diktat schreiben.
Okulda sık sık dikte yazmak zorundaydık.
“diktieren” fiili çok sık iki nesneyle kullanılır. Kendisine bir şey dikte edilen kişi Dativ, dikte edilen şey ise Akkusativ hâlindedir. Kalıp şöyledir: “Jemand diktiert [jemandem] [etwas]” (Birisi birine bir şey dikte eder).
Der Chef diktierte seiner Sekretärin einen Brief.
Patron sekreterine bir mektup dikte etti.
Kelimenin gerçek anlamında genellikle bir metin, cümle, numara veya mektup dikte edilir. Birine bir şey “in den Block” (not defterine) veya “in die Feder” (yazması için) dikte edilebilir.
Können Sie mir bitte Ihre Telefonnummer diktieren?
Bana telefon numaranızı dikte edebilir misiniz lütfen?
“diktieren” siyasetten, tarihten veya müzakerelerden söz edilirken kullanıldığında “aufzwingen” (dayatmak) veya “befehlen” (emretmek) anlamına gelir. Bu bağlamda koşullar, kurallar veya barış antlaşması gibi soyut şeyler genellikle nesne olarak kullanılır.
Man kann sich die Bedingungen nicht immer aussuchen; manchmal werden sie einem diktiert.
İnsan koşulları her zaman seçemez; bazen koşullar ona dayatılır.
Mecazlı anlamda “die Mode” (moda), “der Markt” (piyasa) veya “die Logik” (mantık) gibi soyut şeyler de bir şeyi belirleyebilir. Bu durumda özne bir kişi değil, bir şeyi belirleyen bir kavramdır.
Lass dir dein Leben nicht von anderen diktieren.
Hayatını başkalarının belirlemesine izin verme.
zorunlu kılmak
“vorschreiben” (zorunlu kılmak) ve “diktieren” (dayatmak), koşulları tek taraflı olarak belirlemek anlamına gelebilir. “vorschreiben”, bağlayıcı bir kuralı ya da talimatı belirtir. “diktieren” ise birinin gücünü kullanarak koşulları başkalarına otoriter biçimde dayatmasını daha güçlü biçimde vurgular.

Der mächtige Auftraggeber diktiert dem Lieferanten alle Bedingungen.
Güçlü müşteri, bütün koşulları tedarikçiye dayatıyor.
Der Auftraggeber schreibt für die Lieferung klare Bedingungen vor.
Müşteri, teslimat için açık koşullar belirliyor.