
auftun
açmak
Bir şeyi açmak. Bu kullanım daha çok bölgeseldir; “öffnen” (açmak) ve “aufmachen” (açmak) daha yaygındır.
Tu bitte die Tür auf, es hat geklingelt.
Zil çaldı, lütfen kapıyı aç.
açmak / ortaya çıkmak / bulup çıkarmak
auftun – tat auf – hat aufgetan
Kayıtlı durumun yükleniyor.

açmak
Bir şeyi açmak. Bu kullanım daha çok bölgeseldir; “öffnen” (açmak) ve “aufmachen” (açmak) daha yaygındır.
Tu bitte die Tür auf, es hat geklingelt.
Zil çaldı, lütfen kapıyı aç.

ortaya çıkmak
Özellikle yeni bir fırsat, zorluk veya fark edilen bir bilgi olarak kendini göstermek ya da oluşmak.
Durch die Zusammenarbeit tun sich für uns neue Möglichkeiten auf.
İş birliği sayesinde önümüzde yeni fırsatlar ortaya çıkıyor.

bulup çıkarmak
Günlük dilde: Aradıktan sonra birini veya bir şeyi bulmak ya da edinmek.
Wo hast du denn dieses seltene Ersatzteil aufgetan?
Bu nadir yedek parçayı nereden bulup çıkardın?

yarılmak
Bir açıklık veya boş alan oluşacak ya da görünür hâle gelecek şekilde açılmak.
Bei dem Erdbeben tat sich ein breiter Spalt im Boden auf.
Depremde yerde geniş bir yarık oluştu.

yemek koymak
Bölgesel: Birine servis etmek için yemeği tabağa koymak.
Soll ich dir noch etwas Reis auftun?
Sana biraz daha pilav koyayım mı?
| ich | tue auf |
|---|---|
| du | tust auf |
| er/sie/es | tut auf |
| wir | tun auf |
| ihr | tut auf |
| sie | tun auf |
| ich | tat auf |
|---|---|
| du | tatest auf tatst auf |
| er/sie/es | tat auf |
| wir | taten auf |
| ihr | tatet auf |
| sie | taten auf |
| ich | habe aufgetan |
|---|---|
| du | hast aufgetan |
| er/sie/es | hat aufgetan |
| wir | haben aufgetan |
| ihr | habt aufgetan |
| sie | haben aufgetan |
| du | tu auf! tue auf! |
|---|---|
| ihr | tut auf! |
| Sie | tun Sie auf! |
| ich | hatte aufgetan |
|---|---|
| du | hattest aufgetan |
| er/sie/es | hatte aufgetan |
| wir | hatten aufgetan |
| ihr | hattet aufgetan |
| sie | hatten aufgetan |
| ich | werde auftun |
|---|---|
| du | wirst auftun |
| er/sie/es | wird auftun |
| wir | werden auftun |
| ihr | werdet auftun |
| sie | werden auftun |
| ich | tue auf |
|---|---|
| du | tuest auf |
| er/sie/es | tue auf |
| wir | tuen auf |
| ihr | tuet auf |
| sie | tuen auf |
Dolaylı anlatımda kullanılır.
| ich | täte auf |
|---|---|
| du | tätest auf |
| er/sie/es | täte auf |
| wir | täten auf |
| ihr | tätet auf |
| sie | täten auf |
Dilekler ve “würde” ile kurulan cümleler için kullanılır.
| mastar | auftun |
|---|---|
| zu ile | aufzutun |
| Partizip I | auftuend |
| Partizip II | aufgetan |
“Auftun” fiili “auf” (açma ön eki) ve “tun” (yapmak) bölümlerinden oluşur ve ayrılabilir. Ana cümlede “auf” ayrılarak cümlenin sonuna gider; yan cümlede fiille birleşik kalır. “zu” ile kullanılan mastarda “zu” araya girer: “aufzutun” (açmak).
Er tut das Fenster auf.
Pencereyi açıyor.
Ich warte, bis er das Fenster auftut.
O pencereyi açana kadar bekliyorum.
Sie bat ihn, das Fenster aufzutun.
Ondan pencereyi açmasını istedi.
“den Mund auftun” (ağzını açmak) ifadesi konuşmaya gönderme yapabilir. Özellikle olumsuzlukla birlikte, birinin sustuğunu ya da konuşmaya katılmadığını eleştirel biçimde anlatır.
Während der ganzen Besprechung hat er kein einziges Mal den Mund aufgetan.
Toplantı boyunca bir kez bile ağzını açmadı.
Yaygın kelime birliktelikleri “Möglichkeiten tun sich auf” (imkânlar ortaya çıkıyor), “Chancen tun sich auf” (fırsatlar ortaya çıkıyor) ve “Probleme tun sich auf” (sorunlar ortaya çıkıyor) şeklindedir. İmkân ya da sorun öznedir. Kimleri ilgilendirdiğini “für” ve Akkusativ ile ekleyebilirsin.
Nach dem Abschluss tun sich für die jungen Leute neue Chancen auf.
Mezuniyetten sonra gençler için yeni fırsatlar ortaya çıkıyor.
Sorularda ve ricalarda “auftun” fiili sık sık “noch irgendwo” (hâlâ bir yerlerden) veya “auf die Schnelle” (aceleyle, kısa sürede) ifadeleriyle kullanılır. Bu ifadeler özellikle kısa sürede ya da imkânlar sınırlı olsa da bir şeye ihtiyaç duyulduğunda uygundur.
Kannst du für heute Abend noch irgendwo zwei Eintrittskarten auftun?
Bu akşam için hâlâ bir yerlerden iki bilet bulup çıkarabilir misin?
“sich auftun” ile “im Boden” (zeminde), “in der Wand” (duvarda) veya “vor jemandem” (birinin önünde) gibi yer bildiren ifadeler sık kullanılır. Bu ifadeler açılmanın nerede oluştuğunu ya da göründüğünü gösterir; bu kullanımlarda Dativ yer alır.
Plötzlich tat sich in der Wand ein großer Riss auf.
Birden duvarda büyük bir çatlak oluştu.
Yemek servis ederken kişi Dativ, yemek ise Akkusativ hâlinde olur. Miktar çoğu zaman “etwas” (biraz), “noch etwas” (biraz daha) veya “eine Portion” (bir porsiyon) ile belirtilir.
Die Großmutter tat dem Kind eine kleine Portion Kartoffeln auf.
Büyükanne çocuğa küçük bir porsiyon patates koydu.
açmak
Bir kapıyı açarken “öffnen” (açmak) ve “auftun” (açmak) aynı eylemi anlatabilir. “Öffnen” standart dilde tarafsızdır. “Auftun” bu anlamda daha çok bölgesel kullanılır ve bu bölgelerin dışında kulağa eski gelebilir. Bu yüzden tarafsız bir metinde genellikle “öffnen” daha uygundur.

Kannst du bitte die Tür auftun?
Lütfen kapıyı açabilir misin?
Kannst du bitte die Tür öffnen?
Lütfen kapıyı açabilir misin?