
irre
szalony
Potocznie: szalony, obłąkany lub nierozsądny. Może odnosić się do osób albo działań.
Du bist doch irre, bei diesem Sturm nach draußen zu gehen!
Przecież jesteś szalony, skoro wychodzisz na zewnątrz podczas takiej burzy!
szalony / niezwykle / wspaniały
irre – irrer – am irrsten
Wczytuję zapisany stan.

szalony
Potocznie: szalony, obłąkany lub nierozsądny. Może odnosić się do osób albo działań.
Du bist doch irre, bei diesem Sturm nach draußen zu gehen!
Przecież jesteś szalony, skoro wychodzisz na zewnątrz podczas takiej burzy!

niezwykle
Potocznie używany jako przysłówek wzmacniający, w znaczeniu „sehr” (bardzo) lub „extrem” (niezwykle).
Das neue Album von der Band ist irre gut.
Nowy album tego zespołu jest niezwykle dobry.

wspaniały
Potocznie: wspaniały, fantastyczny, robiący wrażenie. Przed rzeczownikiem może też oznaczać „sehr groß” (bardzo duży) lub „gewaltig” (ogromny), na przykład „ein irres Glück” (niesamowite szczęście).
Was für eine irre Aussicht von diesem Berg!
Co za wspaniały widok z tej góry!

błędny
Podniosłe lub przestarzałe określenie oznaczające „im Irrtum befindlich” (będący w błędzie), „falsch” (błędny) lub „vom richtigen Weg abgekommen” (który zszedł z właściwej drogi).
Seine Annahme, der Fall sei bereits gelöst, erwies sich als irre.
Jego założenie, że sprawa została już rozwiązana, okazało się błędne.
| forma podstawowa | irre |
|---|---|
| Komparativ | irrer |
| Superlativ | am irrsten |
| m. | ż. | n. | liczba mnoga | |
|---|---|---|---|---|
| Nom. | - | - | - | -n |
| Akk. | -n | - | - | -n |
| Dat. | -n | -n | -n | -n |
| Gen. | -n | -n | -n | -n |
Dodaj końcówkę do irre.
| m. | ż. | n. | liczba mnoga | |
|---|---|---|---|---|
| Nom. | -r | - | -s | -n |
| Akk. | -n | - | -s | -n |
| Dat. | -n | -n | -n | -n |
| Gen. | -n | -n | -n | -n |
Dodaj końcówkę do irre.
| m. | ż. | n. | liczba mnoga | |
|---|---|---|---|---|
| Nom. | -r | - | -s | - |
| Akk. | -n | - | -s | - |
| Dat. | -m | -r | -m | -n |
| Gen. | -n | -r | -n | -r |
Dodaj końcówkę do irre.
Słowo „irre” (szalony) jest spokrewnione z rzeczownikiem „der Irrtum” (błąd) i czasownikiem „irren” (mylić się, błąkać się). Pierwotne znaczenie, czyli zejście z właściwej drogi, rozwinęło się w dzisiejsze potoczne znaczenie „verrückt” (szalony).
Er irrte stundenlang durch den Wald.
Przez wiele godzin błąkał się po lesie.
Seine Annahme war ein großer Irrtum.
Jego założenie było wielkim błędem.
Znaczenia „verrückt” (szalony), „sehr” (bardzo) i „großartig” (wspaniały) należą niemal wyłącznie do języka potocznego. W formalnych lub pisemnych kontekstach tego słowa zazwyczaj się unika.
Die Party gestern war der irre Wahnsinn!
Wczorajsza impreza była absolutnie szalona!
Jako przysłówek „irre” (niezwykle) stoi przed przymiotnikiem albo innym przysłówkiem i wzmacnia jego znaczenie. W tej funkcji nie odmienia się.
Der Film war irre spannend.
Film był niezwykle emocjonujący.
Sie kann irre schnell laufen.
Ona potrafi biegać niezwykle szybko.
To, czy „irre” (szalony), czyli „verrückt” (szalony), ma znaczenie negatywne, czy „großartig” (wspaniały) pozytywne, zależy od kontekstu. Jeśli odnosi się do ryzykownego działania, zazwyczaj ma znaczenie negatywne. Jeśli opisuje rzecz albo przeżycie, często ma znaczenie pozytywne.
Ein irre gefährlicher Plan!
To szalenie niebezpieczny plan!
Wir hatten im Urlaub ein irre schönes Wetter.
Podczas urlopu mieliśmy niesamowicie piękną pogodę.
Znaczenie „falsch” (błędny) lub „im Irrtum” (będący w błędzie) jest przestarzałe i występuje dziś tylko w bardzo podniosłym języku albo w tekstach literackich. Często pojawia się w utrwalonym wyrażeniu „irre sein” (być w błędzie).
Der Gelehrte erkannte, dass seine bisherige Theorie irre war.
Uczony zrozumiał, że jego dotychczasowa teoria była błędna.
Oprócz „irre” istnieje także skrócona forma „irr” bez końcówki „-e”; obie znaczą to samo: „Er redet ganz irr” (On mówi zupełnie chaotycznie) lub „Er redet ganz irre” (On mówi zupełnie chaotycznie). Przed rzeczownikiem obie formy są takie same, ponieważ przymiotnik się odmienia: „ein irrer Blick” (szalone spojrzenie), „ein irres Glück” (niesamowite szczęście). Jako przysłówek wzmacniający przed przymiotnikiem zwykle używa się formy z końcówką „-e”: „irre gut” (niezwykle dobry).
Nach dem Unfall redete er ganz irr und zusammenhanglos.
Po wypadku mówił zupełnie chaotycznie i nieskładnie.
Wir hatten gestern ein irres Glück mit dem Wetter.
Wczoraj mieliśmy niesamowite szczęście do pogody.
szalony / szaleć za / zwariowany
„Verrückt” (szalony) i „irre” (wspaniały) mogą potocznie służyć jako reakcja na coś niezwykle nietypowego. „Verrückt” podkreśla raczej ekstremalny albo chaotyczny charakter sytuacji i może brzmieć krytycznie. „Irre” może natomiast wyraźnie wyrażać zachwyt nad czymś wspaniałym lub robiącym wrażenie.

Die gelungene letzte Wendung der Show war einfach irre.
Udany finałowy zwrot akcji w programie był po prostu wspaniały.
Die vielen überraschenden Wendungen machten die Show völlig verrückt.
Liczne zaskakujące zwroty akcji sprawiły, że program stał się całkiem szalony.