
aufgehen
açılmak
Açık duruma gelmek; artık kapalı olmamak.
Plötzlich ging die Tür von alleine auf.
Birden kapı kendi kendine açıldı.
açılmak / kabarmak / doğmak
aufgehen – ging auf – ist aufgegangen
Kayıtlı durumun yükleniyor.

açılmak
Açık duruma gelmek; artık kapalı olmamak.
Plötzlich ging die Tür von alleine auf.
Birden kapı kendi kendine açıldı.

doğmak
Güneş veya ay gibi gök cisimleri için, ufukta görünmek ve yükselmeye başlamak.
Wir standen früh auf, um zu sehen, wie die Sonne über den Bergen aufgeht.
Güneşin dağların üzerinden doğuşunu görmek için erkenden kalktık.

kabarmak
Özellikle mayanın etkisiyle hamurun veya fırındaki bir hamur işinin hacminin artması.
Lass den Pizzateig an einem warmen Ort stehen, damit er schön aufgeht.
Güzelce kabarması için pizza hamurunu sıcak bir yerde beklet.

kalansız bölünmek
Matematikte, geriye kalan olmadan bir sonuç vermek.
Die Rechnung geht nicht auf, es bleibt ein Rest von zwei.
Bölme işlemi kalansız sonuçlanmıyor; iki kalıyor.

bir şeye kendini vermek
Bir şeye bütün bağlılığı ve tutkusu ile yönelmek ve onu hayatının amacı hâline getirmek.
Seit der Geburt ihres Kindes geht sie in ihrer Mutterrolle voll auf.
Çocuğu doğduğundan beri kendini tamamen anneliğe veriyor.

kendiliğinden açılmak
Düğüm, dikiş veya fermuar gibi bir şeyin kendiliğinden çözülmesi ya da açılması.
Die Naht an meiner Hosentasche ist aufgegangen.
Pantolon cebimdeki dikiş açıldı.
| ich | gehe auf |
|---|---|
| du | gehst auf |
| er/sie/es | geht auf |
| wir | gehen auf |
| ihr | geht auf |
| sie | gehen auf |
| ich | ging auf |
|---|---|
| du | gingst auf |
| er/sie/es | ging auf |
| wir | gingen auf |
| ihr | gingt auf |
| sie | gingen auf |
| ich | bin aufgegangen |
|---|---|
| du | bist aufgegangen |
| er/sie/es | ist aufgegangen |
| wir | sind aufgegangen |
| ihr | seid aufgegangen |
| sie | sind aufgegangen |
| du | geh auf! gehe auf! |
|---|---|
| ihr | geht auf! |
| Sie | gehen Sie auf! |
| ich | war aufgegangen |
|---|---|
| du | warst aufgegangen |
| er/sie/es | war aufgegangen |
| wir | waren aufgegangen |
| ihr | wart aufgegangen |
| sie | waren aufgegangen |
| ich | werde aufgehen |
|---|---|
| du | wirst aufgehen |
| er/sie/es | wird aufgehen |
| wir | werden aufgehen |
| ihr | werdet aufgehen |
| sie | werden aufgehen |
| ich | gehe auf |
|---|---|
| du | gehest auf |
| er/sie/es | gehe auf |
| wir | gehen auf |
| ihr | gehet auf |
| sie | gehen auf |
Dolaylı anlatımda kullanılır.
| ich | ginge auf |
|---|---|
| du | gingest auf |
| er/sie/es | ginge auf |
| wir | gingen auf |
| ihr | ginget auf |
| sie | gingen auf |
Dilekler ve “würde” ile kurulan cümleler için kullanılır.
| mastar | aufgehen |
|---|---|
| zu ile | aufzugehen |
| Partizip I | aufgehend |
| Partizip II | aufgegangen |
“Aufgehen” ayrılabilen bir fiildir. Ana cümlede “auf-” ön eki cümlenin sonunda yer alır. Yan cümlelerde ve “zu” (mastar işareti) ile kullanılan mastarda fiil bitişik kalır.
Jeden Morgen geht die Sonne um sechs Uhr auf.
Güneş her sabah saat altıda doğuyor.
Ich warte, bis der Kuchen im Ofen aufgeht.
Kekin fırında kabarmasını bekliyorum.
Es ist schön, die Sonne über dem Meer aufgehen zu sehen.
Güneşin denizin üzerinde doğuşunu izlemek güzel.
“Auf-” ön eki çoğu zaman açılmayı veya yukarı doğru bir hareketi anlatır. Kapının açılması, güneşin doğması ya da hamurun kabarması gibi anlamlarda bunu görebilirsin.
Der Hefeteig muss an einem warmen Ort eine Stunde lang aufgehen.
Mayalı hamur sıcak bir yerde bir saat kabarmalı.
“in etwas aufgehen” (bir şeye kendini tamamen vermek) kalıp ifadesi, kişinin kendini bütünüyle bir şeye adaması anlamına gelir. Kendini adadığın şey “in” edatından sonra Dativ biçiminde gelir.
Er ist ein leidenschaftlicher Gärtner und geht total in seiner Gartenarbeit auf.
Kendisi bahçeciliğe tutkuyla bağlı ve kendini tamamen bahçe işlerine veriyor.
Matematikteki anlamı çoğu zaman mecaz olarak da kullanılır. Bir plan veya fikir “nicht aufgeht” (işe yaramamak, başarılı olmamak) durumundaysa planın çalışmadığı veya başarıya ulaşmadığı anlatılır.
Sein Plan, ohne Ticket ins Konzert zu kommen, ist nicht aufgegangen.
Biletsiz konsere girme planı işe yaramadı.
“Aufgehen” gökyüzündeki bir hareketi anlatıyorsa özne neredeyse her zaman bir gök cismidir. Yaygın özneler “die Sonne” (güneş), “der Mond” (ay) ve “ein Stern” (bir yıldız) kelimeleridir.
In dieser klaren Nacht kann man viele Sterne aufgehen sehen.
Bu açık gecede birçok yıldızın doğuşunu görebilirsin.
Mutfakta, özellikle fırıncılıkta “aufgehen” bir şeyin hacminin artarak kabarması anlamına gelir. Yaygın özneler “der Teig” (hamur), “der Kuchen” (kek) ve “das Soufflé” (sufle) kelimeleridir.
Damit der Kuchen schön aufgeht, darfst du die Ofentür nicht zu früh öffnen.
Kekin güzelce kabarması için fırının kapağını çok erken açmamalısın.
Bağlanmış bir şey kendiliğinden çözülürse veya açılırsa “aufgehen” kullanılır. Yaygın özneler “ein Knoten” (bir düğüm), “eine Schleife” (bir fiyonk), “eine Naht” (bir dikiş) ve “ein Reißverschluss” (bir fermuar) kelimeleridir.
Pass auf, dein Schnürsenkel ist aufgegangen!
Dikkat et, ayakkabı bağcığın çözülmüş!
kaldırmak / para çekmek
“Sich heben” (kabarmak) ve “aufgehen” (kabarmak), ikisi de mayalı hamurun hacim kazanmasını anlatabilir. Bu süreci anlatmak için genellikle “aufgehen” kullanılır. “Sich heben” ise gözle görülen yukarı doğru hareketi daha çok vurgular. Hamur işi yaparken genellikle “aufgehen” daha doğal bir seçimdir.

Der Hefeteig geht langsam in der warmen Schüssel auf.
Sıcak kâsedeki mayalı hamur yavaş yavaş kabarıyor.
Der Hefeteig hebt sich langsam in der warmen Schüssel.
Mayalı hamur sıcak kâsede yavaş yavaş kabarıyor.