
aufbauen
składać
Wznosić coś fizycznie lub składać z pojedynczych części.
Wir haben das Zelt in nur zehn Minuten aufgebaut.
Rozstawiliśmy namiot w zaledwie dziesięć minut.
budować / składać / podnosić na duchu
aufbauen – baute auf – hat aufgebaut
Wczytuję zapisany stan.

składać
Wznosić coś fizycznie lub składać z pojedynczych części.
Wir haben das Zelt in nur zehn Minuten aufgebaut.
Rozstawiliśmy namiot w zaledwie dziesięć minut.

budować
Zakładać i rozwijać coś abstrakcyjnego, na przykład organizację, relację lub system.
Sie hat über Jahre ein erfolgreiches Unternehmen aufgebaut.
Przez lata zbudowała dobrze prosperującą firmę.

podnosić na duchu
Wzmacniać kogoś emocjonalnie lub moralnie, pocieszać go albo dodawać mu otuchy.
Nach der Niederlage musste der Trainer die Mannschaft wieder aufbauen.
Po porażce trener musiał znów podnieść drużynę na duchu.

opierać się
Rozwijać coś dalej, wykorzystując istniejący fundament lub podstawę jako punkt wyjścia.
Der Fortgeschrittenenkurs baut auf dem Wissen des Anfängerkurses auf.
Kurs dla zaawansowanych opiera się na wiedzy zdobytej na kursie dla początkujących.

strukturyzować
Logicznie porządkować lub dzielić coś na części, na przykład tekst albo wystąpienie.
Der Artikel ist sehr klar und verständlich aufgebaut.
Artykuł jest bardzo przejrzyście i zrozumiale zbudowany.

wyrastać
Wznosić się lub piętrzyć przed kimś albo czymś, często w sposób budzący grozę.
Eine riesige Welle baute sich vor dem kleinen Boot auf.
Przed małą łodzią piętrzyła się ogromna fala.
| ich | baue auf |
|---|---|
| du | baust auf |
| er/sie/es | baut auf |
| wir | bauen auf |
| ihr | baut auf |
| sie | bauen auf |
| ich | baute auf |
|---|---|
| du | bautest auf |
| er/sie/es | baute auf |
| wir | bauten auf |
| ihr | bautet auf |
| sie | bauten auf |
| ich | habe aufgebaut |
|---|---|
| du | hast aufgebaut |
| er/sie/es | hat aufgebaut |
| wir | haben aufgebaut |
| ihr | habt aufgebaut |
| sie | haben aufgebaut |
| du | baue auf! bau auf! |
|---|---|
| ihr | bauet auf! |
| Sie | bauen Sie auf! |
| ich | hatte aufgebaut |
|---|---|
| du | hattest aufgebaut |
| er/sie/es | hatte aufgebaut |
| wir | hatten aufgebaut |
| ihr | hattet aufgebaut |
| sie | hatten aufgebaut |
| ich | werde aufbauen |
|---|---|
| du | wirst aufbauen |
| er/sie/es | wird aufbauen |
| wir | werden aufbauen |
| ihr | werdet aufbauen |
| sie | werden aufbauen |
| ich | baue auf |
|---|---|
| du | bauest auf |
| er/sie/es | baue auf |
| wir | bauen auf |
| ihr | bauet auf |
| sie | bauen auf |
Używany w mowie zależnej.
| ich | baute auf |
|---|---|
| du | bautest auf |
| er/sie/es | baute auf |
| wir | bauten auf |
| ihr | bautet auf |
| sie | bauten auf |
Używany do wyrażania życzeń i konstrukcji z „würde”.
| bezokolicznik | aufbauen |
|---|---|
| z zu | aufzubauen |
| Partizip I | aufbauend |
| Partizip II | aufgebaut |
„Aufbauen” (budować) to czasownik rozdzielnie złożony. W zdaniach głównych przedrostek „auf-” (przedrostek rozdzielny) stoi na końcu zdania, ale w zdaniach podrzędnych pozostaje połączony z czasownikiem. W bezokoliczniku z „zu” (partykuła bezokolicznika) „zu” (partykuła bezokolicznika) wstawia się między przedrostek a czasownik.
Mein Sohn baut gerade eine Burg aus Legosteinen auf.
Mój syn właśnie buduje z klocków Lego zamek.
Ich helfe ihm, damit er die Burg schneller aufbaut.
Pomagam mu, żeby szybciej zbudował zamek.
Es macht Spaß, etwas Neues aufzubauen.
Budowanie czegoś nowego sprawia przyjemność.
W znaczeniu abstrakcyjnym „aufbauen” (budować) często łączy się z takimi pojęciami jak zaufanie, relacje lub struktury. Typowe wyrażenia to „Vertrauen aufbauen” (budować zaufanie), „ein Netzwerk aufbauen” (budować sieć kontaktów) lub „Druck aufbauen” (wywierać presję).
Es dauert lange, eine gute Freundschaft aufzubauen.
Zbudowanie dobrej przyjaźni zajmuje dużo czasu.
Der Redner versuchte, Druck auf die Politiker aufzubauen.
Mówca próbował wywierać presję na polityków.
Kiedy „aufbauen” (podnosić na duchu) ma za dopełnienie osobę, oznacza emocjonalne wspieranie lub pocieszanie tej osoby. Dopełnieniem jest więc zawsze osoba albo grupa potrzebująca otuchy.
Nach dem verlorenen Spiel musste der Kapitän seine Mitspieler wieder aufbauen.
Po przegranym meczu kapitan musiał znów podnieść kolegów z drużyny na duchu.
Ihre Freunde haben sie nach der Trennung wieder aufgebaut.
Przyjaciele znów podnieśli ją na duchu po rozstaniu.
W znaczeniu „basieren auf” (opierać się na) czasownika „aufbauen” (opierać się) zawsze używa się z przyimkiem „auf” (na) i Dativ. Rozdzielny przedrostek „auf-” (przedrostek rozdzielny) stoi wtedy na końcu zdania.
Dieser Kurs baut auf den Grundlagen des letzten Semesters auf.
Ten kurs opiera się na podstawach z poprzedniego semestru.
Aby opisać strukturę lub układ, „aufbauen” (strukturyzować) bardzo często występuje w stronie biernej lub jako Partizip II. Często zadawane pytanie brzmi: „Wie ist etwas aufgebaut?” (Jak coś jest zbudowane?).
Der Roman ist in drei Teile aufgebaut.
Powieść składa się z trzech części.
Ich verstehe nicht, wie dieses Gerät aufgebaut ist.
Nie rozumiem, jak zbudowane jest to urządzenie.
Formy zwrotnej „sich aufbauen” (piętrzyć się) często używa się w odniesieniu do wielkich, budzących grozę zjawisk przyrodniczych lub przeszkód. Opisuje, jak coś powoli staje się większe i bardziej imponujące.
Am Horizont bauten sich dunkle Gewitterwolken auf.
Na horyzoncie piętrzyły się ciemne chmury burzowe.
Vor uns baute sich eine riesige Felswand auf.
Przed nami wyrastała ogromna skalna ściana.
założyć / opierać się na / osiąść na mieliźnie
„Gründen” (założyć) oznacza przede wszystkim czynność, w wyniku której powstaje nowe przedsiębiorstwo lub organizacja. „Aufbauen” (budować) obejmuje również późniejszy, zazwyczaj dłuższy rozwój struktur, kontaktów i procesów pracy. Dlatego można najpierw założyć firmę, a następnie krok po kroku ją rozwijać.

Danach baut Nora die Firma mit neuen Kunden und Mitarbeitern langsam auf.
Następnie Nora powoli rozwija firmę, zdobywając nowych klientów i zatrudniając nowych pracowników.
Nora gründet im Januar eine kleine Firma für Übersetzungen.
W styczniu Nora zakłada małą firmę zajmującą się tłumaczeniami.